/Энэ миний авсан зураг. Шанхайн нэг дотуур байрны урд. 2008/
Монголын нийслэл Улаанбаатар шиг сайхан газар энэ дэлхий дээр алга. Учир нь би төрсийм бас өссийм чинь сэтгэлд цаанаасаа ойрхон гэжугам. Гэхдээ засаад, залруулаад өгөхгүй бол авамгүй олон асуудал ар араасаа арзайсаар, сарзайсаар..
Улаанбаатарынхаа газар шороо дээр хөлөөрөө алхалгүй зүгээр л гишигсийн. Гишгэхээрээ би шорооноосоо бусагадаг, бусгаснаасаа бургидаг, хахдаг, цацдаг, ханиадаг, найтайдаг, уушигаа хармалдаг, гутлаа өрөвддөг, хувцасаа хайралдаг.
Энэ их шорооноос болоод амраг хосууд салж, эцэг эх нь үр хүүхдээ мартах нь холгүй болжоогоо гэсэн. Учир нь хайрт 2 уулзмаар л байдаг, уулзаад суух, зугаалаад явах газар олдоогүй. Олдсон нэг нь Баар болж таараад, ороод уугаад, согтоод, унтаад, үг нь олдоод, үхэр нь холдоод будаа.. Үүнээс болоод олон аавийн охид хөвгүүд архичин болсон, тамхичин болсон, ээж болсон, аав болсон, хүсээгүй бэйби үсрээд ирсэн. Хөгшин залуугүй иймэрхүү асуудалтай.
Нийгэм иймээрээ үргэлжлээд байвал ирээдүй маань "бүтэхгүй нь" гэж айсандаа, "шийдэх арга байдиймуу" гэсэндээ "мэргэн хүн"-ий үйлдлийг ажлаа. Мэргэн хүний амьдардаг хотод шар будаанаас ч олон байшин баригддаг. Байшин бүр үүрэгтэй юм байна.
Жишээ нь: Хотын овоо мөнгөтэй нэг баагий барихаар төлвөлсөн барилгын зураг, төслөө аваад хотын захиргаан дээр очин хот төлөвлөлтийн "менежер хүн"-д үзүүлнэ, тайлбарлана.
- Гэтэл "Менежер хүн" өөдөөс нь: таны барих гэж байгаа барилгын дизайн манай хотын энэ хэсэгт тохирохгүй нь. Үнэндээ хотын баруун хэсэгт Европ загварын байшингуудыг хүлээн зөвшөөрдөг ба өнгө нь бүгд цайвар өнгөтэй байх хэрэгтэй. Таны төлвөлсөн барилга бол хотын хойд хэсэгт илүү тохирох учир бид хүлээн зөвшөөрч болноо. Гэхдээ та барилга барих эрхээ авхийн тулд барилгаа тойруулаад хааш хаашаа 1км газрыг цэцэрлэгжүүлэх хэрэгтэй. Хэрвээ та барилга тойрсон цэцэрлэгжүүлэх талбайгаа бага гэж үзэж байгаа бол та хотын хойд хэсгийн сургуулиудын дүүрэгт цэцэрлэгт хүрээлэн хийж өгч болно. Дээрх 2 нөхцөлийг хүлээж авах боломжгүй бол хотын төвд баригдаж эхлээд байгаа "CITY GARDAN" -г барих ажилд өөрийн компаний хувь нэмрээ оруулж болно. Энэ 3-н нөхцөлийг хүлээн зөвшөөрөх чадваргүй бол бидний зүгээс танд барилга барих эрх өгөх боломжгүй гэдгийг ойлгоорой.
- Цэцэрлэг барихаас өөр сонголт байгаа юу?
- Улсын эзэмшилд байдаг Хөгшдийг асрах газрын барилгыг шинэчлэн өгч болноо
- Ойлголоо, би барилгаа тойрон цэцэрлэг барих эхний нөхцөлийг хүлээн зөвшөөрч байна.
- За тэгвэл та барилгатайгаа хамт цэцэрлэг барих ажлыг хүлээн зөвшөөрсөнөө баталгаажуулах бичиг баримтаа бүрдүүлж дууссаны дараа барилгын эрхээ авч ажлаа эхлэнэ үү...
Барилга, байгууламж барихаар зэхэж байгаа хар мянган компаниудыг хот төлөвлөлтийн газраас нь ингэж зохицуулдаг юм билээ. Хотын хаана, ямар дизайнтай, ямар өнгөтэй, ямар өндөртэй барилга барихыг уже төлөвлөсөн байх ба цэцэрлэгжилтийг хэрхэн хийх, цаашлаад залуучууд чөлөөт цагаа зөв боловсон өнгөрөөх талыг нь хүртэл холбон төлөвлөж чадсан нь гайхмаар ч юм шиг, биширмээр ч юм шиг.
/Манайхан энэ аргыг хэрэгжүүлээд эхэлбэл менежер авилгалд автах нь бүүр их болчдийм биш байгаа. Гэхдээ тэднийг хянах авилгалтай тэмцэх газрыг ч зөв голдиролд нь оруулах арга бас байнаа./
Монголын маань хот төлөвлөлтийн менежерүүд нийслэлээ төлөвлөх ажлаа бодуул сайн л хийж байгаа байлгүй. Гэхдээ бас санаа оноо өгөхөөр юмнууд "мэргэн хүн"-ий хотод зөндөө. Монгол, Улаанбаатар гэхээр л "газар, шороо" гэдэг үг амнаас гардаг. Харин одоо "зүлэг, мод" гэж өөрчлөх боломж бидэнд байгаа. Хот тэр чигээрээ цэцэрлэгжээд ирвэл амраг хос, оюутан залууст гуя алгадам завшаан болж, хүүхэд залуучуудын хүмүүжлийн доголдолыг засахад авууштай гөөмөн сайхан ажил болно доо. Ядаж л талбайн хажуугийн дуусаагүй барилгын цэцэрлэгжүүлсэн ганц тайлбай дээр овоорохгүй хуваагдаал, тараал, бүтраал амар байхгүй юү.
Юу ч хийхгүй байжийхаар туршаад, хэрэгжүүлээд, арга хэмжээ аваад үзэх л хэрэгтэй. Дэлхийн хөгжилтэй орнуудын ихэнх нь л энэ аргыг хэргэлжийн. Муудсан юм ер алга. Бид ч гэсэн юугаараа дутдийн..
